8.Sınıf 3.Ünite Ya İstiklal Ya Ölüm Ünite Özeti

13.08.2020
7.121
A+
A-

İSTİKLAL MİLLETİMİNDİR       

DÜZENLİ ORDUNUN KURULMASI
İzmir’in işgalinden sonra Kuva-yı Milliye birlikleri Ayvalık, Bergama, Soma, Akhisar, Salihli, Nazilli ve Aydın’da Yunanlılara karşı başarılı mücadeleler vermiştir.
Kuva-yı Milliye düşmanı oylayabiliyor fakat düşmanı yurttan atacak şekilde karşı taarruza geçemiyordu. Bu durumu bilen Mustafa Kemal, düzenli ordunun kurulmasının şart olduğuna inanıyordu

22 Haziran 1920’de başlayan Yunan Taarruzu, Gediz muharebelerinde Kuva-yı Milliyenin yenilgisine sebep oldu. Kuva-yı Milliyenin komutanı olan Ali Fuat Cebesoy malubiyete Kuva-yı Milliyenin  disiplinsizlik ve düzensizliğini sebep gösterirken Kuva-yı Milliyeciler mağlubiyetin sebebi olarak  Ali Fuat Cebesoy’un  başarısızlığını ileri sürüyorlardı. Gediz muharebeleri, Mustafa Kemal’in düzenli ordu konusundaki düşüncelerini haklı çıkarmış ve bunun üzerine 8 Kasım 1920’de yapılan meclis toplantısı sonucunda Ali Fuat Cebesoy’un Moskova büyük elçiliğine tayin edilmesine ve düzenli ordunun kurulmasına karar verilmiştir.
Batı Cephesinde düzenli orduyu kurmakla İsmet İnönü görevlendirildi. Cephenin güneyi ise Refet Bele’nin komutasına verildi.

NOT:27 Aralık 1920’de Kuva-yı Milliyenin, kaldırılarak düzenli orduya katılması kararlaştırıldı

Düzenli Ordunun Kurulma Sebepleri:
1-Halk ile Kuvayı Milliye birliklerinin karşı karşıya gelmeye başlaması
2-Yunan ilerleyişinin durdurulamayışı
3-Kuvayı Milliyenin merkezi otoriteden yoksun oluşu
4-Kuvayı Milliyenin bölgesel amaçlı olması

Düzenli Ordunun Özellikleri:
1-Kurtuluş savaşında sadece Yunanlılara karşı savaştı
2-TBMM’ye karşı oluşan bazı isyanları bastırdı
3-Tekalif-i Milliye Emirlerinin uygulanması sonucunda taarruz gücüne ulaştı
4-I.İnönü Muharebesi ilk savaşı ve ilk başarısıdır.
5-Eskişehir-Kütahya Muharebeleri tek başarısızlığıdır.

1.İNÖNÜ ZAFERİ (6-10 Ocak 1921)

Çerkez Ethem Ayaklanması’ndan yararlanmak ve işgal bölgelerini genişletmek isteyen Yunanların Eskişehir’i alıp, Ankara’ya doğru yönelerek Ulusal Kurtuluş Hareketi’ni bozmak istemeleri yüzünden çıkmıştır. İsmet Bey komutasmdaki Türk ordusu başarılı savunma savaşı yaparak Yunanlıların çekilmesini sağlamıştır.

Sonuçları:

  1. Düzenli ordunun ilk askeri başarısıdır.
  2. TBMM’ye güven artmıştır.
  3. Düzenli orduya katılımlar artmıştır.
  4. Çerkez Ethem isyanı da bastırılmıştır.

1. İnönü Savaşı’ndan Sonra Yaşanan Gelişmeler:

  • 20 Ocak 1921’de TBMM yeni TürkJJmıleti ‘nin ilk onoyasası olon Teşkilatı Esasiye’yi kabul etti.
  • 23 Şubat-12 Mart 1921 tarihleri arasında Londra Konferansı düzenlendi.
  • 12 Mart 1921 ‘de istiklal Marşı kabul edildi.
  • 16 Mart 1921 ‘de Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalandı.
  • Afganistan ile dostluk antlaşması imzalandı (1 Mart 1921).

LONDRA KONFERANSI (21 Şubat-12 Mart 1921)

İngiltere’nin çağrısı ile toplandı. Amacı Sevr Antlaşması’nı biraz hafifleterek Anadolu hareketine kabul ettirmekti.

TBMM Hükümeti’nin Konferansa katılma nedeni:

TBMM’nin konferansa katılmadaki amacı, Misaki Milli kararlarının propagandasını yapmak, Türk ulusunun haklı davasını dünyaya duyurmak, TBMM’nin hukuksal varlığını Kanıtlamak ve itilaf Devletleri’nce yapılan;”Anadolu hükümeti barış istemiyor, savaş istiyor.propagandasını etkisiz kılmaktır.

Konferansa iki hükümetin de çağrılma nedeni:

Konferansa   TBMM ile İstanbul Hükümeti birlikte çağrılmıştı. Amaç İstanbul  ve TBMM Hükümetleri arasındaki düşmanlıktan yararlanmak ve bundan kazançlı çıkmaktı.

Konferansa, TBMM adına Dışişleri Bakanı Bekir Sami

Bey, İstanbul Hükümeti adına Tevfik Pasa katıldı.

Konferansta ilk söz Tevfik Paşa’ya verildi. O da; “Söz, milletin asıl temsilcilerine aittir.” diyerek sözü TBMM temsilcilerine bıraktı. Böylece itilaf Devletleri’nin oyununu bozmuş ve TBMM’nin işini kolaylaştırmıştır.

Konferans bir sonuç alınamadan dağıldı.

TBMM adına önemi: İtilaf Devletleri bu konferansa katılan TBMM Hükümetini ilk defa resmi olarak tanımış oldular

AFGANİSTAN İLE DOSTLUK ANLAŞMASI (1 Mart 1921)   

I.İnönü savaşından sonra Moskovada Türk ve Afgan heyetleri arasında Türk-Afgan dostluk anlaşması imzalanmıştır.Anlaşmaya göre her iki taraftan biri saldırıya uğrayacak olursa  karşılıklı olarak birbirlerine yardım edeceklerdi.

Not:TBMM yi tanıyan ilk islam devletidir.

*İSTİKLAL MARŞI’NIN KABULÜ  (12 Mart 1921)

İstiklâl Marşı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin Milli marşıdır. Marşın sözLerini Mehmet Akif ERSOY yazmış, bestesini Zeki ÜNGÖR yapmıştır.

Türk Kurtuluş Savaşı’nın en çetin döneminde, bir millî marşa duyulan gereksinmeyi göz önüne alan Milli Eğitim Bakanlığı, 1921yılında bunun için bir şiir yarışması düzenledi. Yarışmaya 724 şiir gönderildi. Kazanacak şiire para ödülü konduğu için başlangıçta Mehmet Akif katılmak istemedi. Ama millî eğitim bakanı Hamdullah Suphi’nin (TANRIÖVER) ısrarı üzerine, ödülsüz olmak şartıyla o da şiirini gönderdi.

Yapılan seçim sonunda, Mehmet Akif’in 20 Şubat 1921’de yazdığı “Kahraman Ordumuza” sungusunu taşıyan şiiri 12 Mart 1921 günü büyük çoğunlukla TBMM’nce İstiklâl Marşı kabul edildi. Aynı yıl bir de beste yarışması açıldı, ama kesin bir sonuç alınamadı. Bunun üzerine Millî Eğitim Bakanlığı’nca Ali Rıfat ÇAĞATAY’ın (1867-1935) bestesi uygun görülerek okullara duyuruldu. 1924’ten 1930’a kadar marş bu beste ile çalındı. O yıl bunun yerini, Cumhurbaşkanlığı Orkestrası şefi Zeki ÜNGÖR’ün 1922’de hazırladığı bugünkü beste aldı.

Mehmet Akif Ersoy, İstiklâl Marşı’nda, Kurtuluş Savaşı’nın kazanılacağına olan inancını, Türk askerinin yürekliliğine ve özverisine güvenini, Türk ulusunun bağımsızlığa, hakka, yurduna ve dinine bağlılığını dile getirir.

*MOSKOVA ANTLAŞMASI (16 Mart 1921)

Bolşevik Devrimi’nden sonra Sovyet Rusya;

  • Kendi sınır güvenliği için avantaj sağlamak amacıyla

TBMM’nin itilaf Devletleri’ne karşı verdiği mücadeleyi destekliyordu. iki ülke arasındaki yakınlaşma ve işbirliği I. İnönü Savaşı’nın sonucunda gerçekleşti. TBMM ve Sovyet Rusya arasında 16 Mart 1921 ‘de Moskova Antlaşması yapıldı.

Bu antlaşmaya göre:

  1. Çarlık Rusyası ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan tüm antlaşmalar geçersizdir.
  2. Taraflardan birinin tanımadığı siyasi bir belgeyi diğeri de tanımayacaktır.
  3. Sovyet Hükümeti kapitülasyonların kaldırıldığını kabul edecektir.
  4. Sovyet Rusya, TBMM’ye para, silah ve malzeme yardımı yapacaktır.

Not: Rusya Moskova Antlaşması ile Misak-ı Milli’yi tanımıştır. Doğu sınırımız çizilmiştir. Sovyet Rusya TBMM’yi tanıyan ilk Avrupa devleti olmuştur.

II. İNÖNÜ ZAFERİ (26 Mart-1 Nisan 1921)

  • Londra Konferansı’nda başarılı olamayan İngilizlerin Yunan ordusunu tekrar harekete geçirmesi savaşın nedenidir.
  • Amaç; TBMM’ye Sevr’i zorla kabul ettirmektir.   

Fakat, Yunanlar, İsmet Paşa komutasındaki Türk ordusu tarafından yenilgiye uğratıldı.

Sonuçları

1-TBMM’nin gücü ve otoritesi arttı. Düzenli orduya katılımlar arttı.

2- İtalya, Anadolu’nun işgal edilemeyeceğini anladı ve işgal ettiği bölgelerden çekilmeye başladı. İtalyanlar ve Fransızlar Yunanistan’ı desteklemenin bir işe yaramayacağını gördüler. İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları belirginleşmeye başladı.

3-İngilizlerin Yunanistan’a olan güveni zayıfladı. İngiliz sömürgelerindeki Müslümanlar da İngiltere’ye sorun çıkarmaya başladı.

Not: M. Kemal Paşa, II. İnönü Savaşnı kazanan İsmet Paşa’ya çektiği telgrafta” Siz orada yalnız düşmanı değil milletin makûs talihini de yendiniz” demiştir.

*ESKİŞEHİR- KÜTAHYA SAVAŞLARI (10-24 Temmuz 1921)

•Yunanistan, İnönü Savaşlarında Türk ordusunun savunma savaşı yaptığını gördü ve bu ordunun saldırı gücüne ulaşmadan yok edilmesi için iyi donatılmış bir ordu ile saldırıya geçti. Yunanlar Eskişehir, Afyon ve Kütahya’yı ele geçirdiler. Türk ordusu asker kaybını önlemek için Sakarya Irmağı’nın doğusuna çekildi.

Not: Kütahya Eskişehir Muharebelerinde Türk Ordusunun yenilmesinin en önemli nedeni ordunun yorulmasıdır.

  • Yunan ordusunun düzenli orduya karşı kazandığı tek savaştır (ilk ve tek yenilgimizdir).

Bunun üzerine Mustafa Kemal üç ay süreyle meclisin bütün yetkilerini üzerine alıp “Başkomutan” olarak atandı (Çabuk karar alıp uygulayabilmek için). Böylece 7-8 Temmuz gecesi ayrıldığı askerlik görevine geri döndü.

Mustafa Kemal’in aldığı ilk karar, ordunun ihtiyaçlarını karşılayabilmek için “Tekalifi Milliye Emirleri” oldu (7-8 Ağustos 1921).

YORUMLAR

Yorumu Cevapla [ Yoruma cevap yazmaktan vazgeç ]

  1. Gizli kız dedi ki:

    Çook teşekkürler